In premi dal public che dat schlantsch a l'entira branscha

En la Svizra romanda surdat ina giuria da fans da cudeschs mintg’onn il «Prix du public RTS». Tgi ch’è nominà profitescha d’ina immensa visibilitad per sia lavur. Il premi na sustegna dentant betg mo las scripturas ed ils scripturs. El è impurtant per l’entir manaschi da litteratura en la Svizra franzosa.

La pitschna citad da Saint-Ursanne en il vest dal chantun Giura è situada en ina cuntrada pittoresca a la riva dal Doubs. Qua datti in café da cudeschs che ha attratg dacurt ina gronda fulla da glieud grazia ad in nov roman. «Anc mai n’hai jau vendì uschè svelt tants exemplars d’in cudesch», di Phaedra Othman da la café-libraria «Le Vent se lève». Il cudesch, dal qual ella discurra: «Le secret de Thyrcée» dad Aline Desarzens, in roman d’aventuras istoric. Il cudesch ha gudagnà il 2025 il «Prix du public RTS», il premi che vegn surdà da la televisiun publica e vala sco in dals pli impurtants premis litterars en la Svizra franzosa.

En la pitschna café-libraria ha gì lieu il december, curt suenter la publicaziun da l’ovra victura, in inscunter tranter l’autura ed il public. Quai ha legrà zunt fitg la librarista Phaedra Othman. Sia clientella apprezieschia il premi, raquinta ella. Il num RTS creeschia fidanza: «Il premi è in sigil da qualitad.»

Image

Phaedra Othman ha pudì retschaiver en sia café-libraria la victura dal Premi dal public RTS.

Maletg: Lucie Donzé

Mintg’onn ina nova giuria

Il «Prix du public RTS» è dotà cun 10 000 francs e vegn surdà dapi il 1987. Tgi che gudogna decida ina giuria: Quella sa cumpona da 14 commembras e commembers che vegnan tschernids mintg’onn da nov – adina duas persunas da mintga chantun da la Svizra romanda. La premissa per far part da la giuria: Ins sto avair plaschair da leger. Da leger bler – var 40 fin 50 cudeschs ad onn. L’interess è mintgamai grond, raquinta il schurnalist da RTS e criticher litterar Nicolas Julliard che presidiescha la giuria. «Nus survegnin mintg’onn bunamain 300 annunzias.» La diversitad è in dals criteris principals per tscherner las commembras ed ils commembers da la giuria. «La giuria duai sche pussaivel reflectar in vast spectrum da vegliadetgnas, schlattainas, gruppas professiunalas e contexts socioculturals», declera Julliard.

La giuria legia damai numerusas novas publicaziuns e sa decida la finala per quatter finalistas e finalists. Quest onn èn stads da la partida, ultra da la victura Aline Desarzens, las auturas Chloé Falcy («La mécanique des ailes») e Léonie Adrover («Passage du soir») sco era l’autur Antoine Rubin («Calcaires»). Vegnir en il final è in garant per gronda visibilitad. RTS ha per exempel era publitgà en las medias socialas purtrets da video da las finalistas e dal finalist. Antoine Rubin di ch’el haja profità cleramain da quai: «Quest purtret m’ha senza dubi purtà blera visibilitad.»

Antoine Rubin, autur da «Calcaires», nominà per il Premi dal public RTS.

L’autur da Bienna ha gudagnà quest onn er il Premi svizzer da litteratura da l’Uffizi federal da cultura ed è stà l’onn passà finalist per il Premi da litteratura da la citad da Losanna. El enconuscha pia l’attenziun mediala – e sa che quella è impurtanta. «Talent na tanscha betg per vender cudeschs», di Rubin.

«
La visibilitad che RTS porscha a las auturas ed als auturs dal ‹Prix du public› ha in effect da catalisatur.»
Antoine Rubin, scriptur

La visibilitad che RTS porschia cun il «Prix du public», en cumbinaziun cun la rait che naschia, haja in effect da catalisatur. L’experientscha da Rubin sa cuvra cun las enconuschientschas actualas: La visibilitad è in factur decisiv per la lavur culturala – e la SRG SSR gioga en quest connex ina gronda rolla en Svizra, sco quai ch’ina analisa sistematica ha mussà dacurt.

Il premi dal public sco renconuschientscha particulara

Per la cunfinalista Léonie Adrover è la nominaziun ina renconuschientscha particulara, perquai ch’i sa tracta d’in premi dal public. «Quai vul dir che mes cudesch n’ha betg mo plaschì a las schurnalistas ed als schurnalists da litteratura, mabain er ad in public pli vast», di ella.

Léonie Adrover, finalista dal Premi dal public RTS 2025 per ses emprim roman «Passage du soir».

Ella saja stada commovida surtut dals resuns da las lecturas e dals lecturs ch’ella n’enconuschia betg. Ed era qua è l’attenziun mediala puspè stada decisiva: «Gist quests umans n’avessan forsa udì nagut da mes cudesch senza l’attenziun mediala», di Léonie Adrove. Ella saja dentant conscienta che la qualitad d’in cudesch na sa laschia betg mesirar a maun da l’attenziun mediala. «In rapport medial dependa anc d’auters facturs che mo da la qualitad, per exempel dal spazi disponibel. Sco autura u autur n’han ins sin bleras chaussas nagina influenza.»

Image

Nicolas Julliard, parsura da la giuria dal Premi dal public RTS, e la moderatura da radio da RTS Ellen Ichters, modereschan ensemen l’emissiun «Quartier Livre».

RTS

Promoziun da l’entir manaschi da litteratura

Cun il premi dal public n’undrescha RTS betg mo las auturas ed ils auturs sezs, mabain era la creaziun litterara sco tala. Ed el sustegna il medem mument era chasas edituras e librarias – cun la vendita da cudeschs, ma era cun occurrenzas sco quella a Saint-Ursanne. Ma: Er autras spartas culturalas profiteschan dal premi. Il premi vegn mintgamai surdà en l’emissiun da RTS «Quartier Livre» che vegn adina registrada en differents lieus, quest onn per exempel en il Centre Dürrenmatt a Neuchâtel. Per las occurrenzas vegnan engaschads musicistas e musicists da la regiun che survegnan uschia la chaschun da sa preschentar live en il radio. Il «Prix du public RTS» è damai in premi da litteratura en il senn pli stretg – ma in, dal qual profiteschan dapli persunas che be la victura u il victur.

Lucie Donzé, il matg 2026

Era per cudeschs da giuvenils datti in premi
Era per cudeschs da giuvenils datti in premi

Ultra dal premi dal public per creschids surdat RTS dapi il 2006 er in premi da litteratura per giuvenils en collavuraziun cun l’Institut svizzer Giuventetgna e Medias (SIKJM). Il «Prix RTS littérature ados» undrescha mintg’onn in roman da lingua franzosa per giuvenils tranter 13 e 15 onns. Era quest premi è in premi dal public: Tschients da scolaras e scolars sco era commembras e commembers da clubs da cudeschs legian las tschintg ovras nominadas, discuteschan quellas e tschernan il cudesch victur. Quest onn han participà bunamain 600 giuvenils. Gudagnà il premi ha Laureline Maumelat cun ses roman «Vivre sans attendre».

Commentari

«Per la diversitad d'opiniuns locala è il schurnal regiunal enorm impurtant»

Il schurnal regiunal da SRF rapporta en la Svizra tudestga dapi passa 45 onns davart la politica, l'economia, il sport e la cultura – da la regiun e per la regiun. Nus avain dumandà tschintg persunas dals secturs politica, cultura, scienza, schurnalissem e turissem tge impurtanza che haja il schurnal regiunal per ellas, lur regiun e lur lavur.

«Hard Life»: in'egliada nunfiltrada sin la societad e davos sias culissas

Grazia a la cooperaziun da la SRG SSR cun autras chasas da medias europeicas pon ins guardar gratuitamain films e serias da l'Europa era sin la plattafurma da streaming Play Suisse da la SRG SSR. Uschia ha il public en Svizra la pussaivladad da suandar istorgias da tut il mund – senza barrieras linguisticas.

Mona Vetsch mussa persunas che n'èn uschiglio betg en la publicitad

L'emissiun da SRF «Mona mittendrin» metta en il center ambients da viver apparentamain quotidians e mussa destins singulars da la societad svizra.