«La commoziun cuminaivla collia ils umans»

L’incendi catastrofal da Crans-Montana ha commovì l’entira Svizra. Hanno Scholtz declera quant enavant che rapportaziuns medialas davart talas catastrofas contribueschan a la coesiun naziunala – e nua ch’ellas pon chaschunar problems.

Tar l’incendi en ina bar a Crans-Montana èn mortas 41 persunas, circa la mesadad era anc minorenna. Medias naziunalas ed internaziunalas han rapportà durant emnas. Radio Télévision Suisse (RTS) è stà spezialmain datiers ed ha schizunt fatg in film da doc davart il viver vinavant suenter la catastrofa. Tge plivalur ha la rapportaziun davart in tal eveniment tragic?

Nus ans muventain qua en ina situaziun critica tranter solidarisaziun e scandalisaziun. D’ina vart partin nus la dolur cun ils pertutgads, da l’autra vart tschertgain nus in culpant. Omadus ans po gidar da restar alertas ed alerts er en l’avegnir, per ch’insatge uschia na capitia betg pli. Per quai duvrain nus ina buna basa d’infurmaziun.

Da la perscrutaziun savain nus che la rapportaziun da catastrofas ha in effect persistent. Mia impressiun è che la societad svizra haja profità da la rapportaziun da las medias davart questa catastrofa. Pertge che la politica para d’emprender da ses sbagls e da trair consequenzas per la prevenziun da catastrofas.

Vus discurris dal «culpant». Fissi quai pli raschunaivel da betg rapportar davart pussaivlas raschuns gist suenter la catastrofa?

Na, da perscrutar las raschuns è fitg impurtant. Problematic vegni pir cura che las medias rapportan a moda scandalisanta. Vi d’exempels or dals Stadis Unids ves’ins quai bain: En blers secturs è la societad fermamain dividida – ils mecanissems medials han contribuì a questa separaziun. Ed en il Vallais è quai gea era capità en il pitschen. Tuttenina hai num: «En il Vallais na vegn mai controllà insatge!» En mia percepziun n’hai tras quai dentant dà nagina divisiun sociala, il cuntrari: Cun reflectar las raschuns èn schizunt sa mussadas novas perspectivas cuminaivlas.

Pia ha la rapportaziun da catastrofas schizunt contribuì a la coesiun naziunala?

La commoziun immediata a l’entschatta da l’onn ha propi tschiffà tuttas e tuts. Quai è schon stà fig interessant. Quai ch’è capità questa notg da Silvester ha commovì fermamain la societad svizra. Bleras persunas eran anc ditg suenter en in process per vegnir a frida cun quai ch’è capità. Davaira fatg smirvegliar m’ha era quant ditg ch’è vegnì rapportà – malgrà la situaziun mundiala actuala ch’ans bumbardescha gea cuntinuadamain cun novas infurmaziuns!

Sa lascha quest interess cuntinuant declerar da la perspectiva da la sociologia da medias? I dat la fin finala adina puspè catastrofas, per exempel accidents da bus, lavinas, sviaments da trens…

Natiralmain datti disgrazias cun bus cun sumegliants dumbers d’unfrendas. Ma qua avain nus da far cun persunas fitg giuvnas ch’eran en pli serradas en ina fora infernala. Qua partan bleras persunas la dolur. I vegnan pia ensemen chaussas che van sur il dumber net d’unfrendas ora. En il medem mument ston ins dentant era dir che la rapportaziun na fiss forsa betg stada uschè intensiva e lunga, sche la catastrofa fiss capitada in pèr emnas pli tard.

Pertge betg?

In factur impurtant che ha rinforzà quai, è il fatg ch’igl è capità la notg da Silvester. Durant quest temp datti oramai ina rusna da novitads, perquai che bleras redacturas e blers redacturs fan vacanzas. Ed era sin in nivel persunal è quai impurtant: Mintga uman sin l’entir mund ha gist la midada da l’onn davos el. I sa tracta pia d’in eveniment fitg collectiv. Da lura far tras insatge uschia commuventa spezialmain. Ma igl è questa commoziun cuminaivla che collia puspè ils umans in cun l’auter. In pèr emnas pli tard han ils Stadis Unids attatgà l’Iran e tuttenina è la publicitad absorbada d’ina chadaina d’eveniments geopolitics. Là avessi dà bler damain spazi en las novitads per rapportar uschè ditg ed intensiv da Crans-Montana.

Ha la rapportaziun davart Crans-Montana betg mo promovì la coesiun, mabain era la solidaritad tranter ils umans?

Interessantamain ha gist la rapportaziun davart la solidaritad promovì la solidaritad en realitad. Per exempel ha il schurnal regiunal da Turitg e Schaffusa da SRF rapportà il schaner davart las famiglias da las unfrendas da l’incendi a la tschertga d’abitaziuns per pudair esser datiers da lur uffants brischads grevamain ed ospitalisads. Suenter quest rapport als èn propi vegnids purschids alloschis, e quai en il martgà d’abitaziuns da Turitg! Grazia al sustegn dad auters han bleras famiglias pia propi chattà svelt in suttetg. Tals svilups han rinforzà cleramain la coesiun sociala. Igl è ina sort avischinaziun da la societad: Insatge terribel è capità ed insaco sto la societad vegnir a frida cun quai.

Ha ina coesiun sociala pli ferma er in’influenza sin la democrazia?

Il sentiment da coesiun sociala rinforza l’uschenumnada fidanza sociala, sco che nus schain en la sociologia. Manegiada è la fidanza tranter burgaisas e burgais. E questa fidanza sociala è ina basa impurtanta per ina democrazia che funcziuna. Sche la solidaritad en la populaziun crescha, fa quai en mintga cas bain a la societad svizra – ed a la democrazia.

Noemi Harnickell, mars 2026