«Propi vair?!» – L'exposiziun en il Museum svizzer da Transports sensibilisescha per fake news

L’exposiziun interactiva «Propi vair?!» en il Museum svizzer da Transports sa deditgescha al tema fake news. Ella vul promover la confidenza surtut da las generaziuns pli giuvnas en la SRG SSR e mussar co differenziar tranter fake e fatg.Ma er ils creschids hajan anc d’emprender bler davart questa tematica, ha manegià il cusseglier federal Albert Rösti a chaschun da l’avertura.

«Nus tut:tas stuain daventar schurnalist:as. Nus stuain decider di per di: Tge novitads èn crediblas?»: Cun quests pleds ha la directura generala da la SRG SSR Susanne Wille avert mez october a Lucerna ina nova exposiziun cun il titel «Propi vair?! – fatg, fake u opiniun?». Ella è il resultat d’ina cooperaziun tranter la SRG SSR ed il Museum Svizzer da Transports e tematisescha co che nus giain enturn cun novitads e fake news e co che nus pudain differenziar l’in da l’auter.

L’exposiziun è dividida en trais staziuns. En ina stanza da novitads cun teleprompter pon las visitadras ed ils visitaders leger sez:zas las novitads. Quellas cumparan silsuenter sin ils moniturs – dentant a moda scursanida ed en in auter context. Il messadi è cler: Quai che jau met en l’internet, po vegnir sfalsifitgà – schizunt, sche jau hai ditg la vardad. E quai n’è betg in fenomen inventà: Precis quai capita regularmain a bler:as schurnalist:as.

En l’exposiziun dat ultra da quai en egl in gieu davart fake news en il stil da la show da televisiun «1, 2 oder 3» da pli baud. Sin in monitur ves’ins contribuziuns da las medias socialas che vegnan valitadas dals giasts. «Tge contribuziun da fake è senza respect?», è per exempel ina da las dumondas. Ubain: «Tge contribuziun da fake ha in speditur sfalsifitgà?»

La terza staziun permetta cun agid da filters da colur ina vista alternativa sin il mund. Tras il filter cotschen ves’ins in’autra part dal maletg sin la paraid opposta che tras il blau. «Quai che nus vesain n’è betg l’entir spectrum dals fatgs», declera il manader da project Bruno Arnold dal Museum Svizzer da Transports questa staziun. «Tut tenor tge egliers che nus purtain il mument, ans resta zuppada ina part dal maletg entir.»

Ideals da bellezza nuncuntanschibels creads cun l’IA

Cun «Propi vair?!» returna la SRG SSR suenter nov onns cun in’exposiziun en il Museum Svizzer da Transports. Il museum visitan mintg’onn passa in milliun persunas, tranter quellas var 3’000 classas da scola. El è damai in lieu d’emprender relevant ordaifer la stanza da scola. «Tar nus n’emprendan ils uffants e giuvenils betg mo co ch’in satellit funcziuna u co ch’in tren sa metta en moviment, mabain era co ch’ins verifitgescha la savida e fa dumondas», di il directur dal museum Martin Bütikofer en ses pled a chaschun da la vernissascha. Il partenadi cun la SRG SSR sa basia sin il giavisch cuminaivel da surpigliar responsabladad sociala e promover la cumpetenza mediala.

Per l’avertura da l’exposiziun èn stads envidads sper il cusseglier federal Albert Rösti e Susanne Wille era scolar:as da la scola primara dad Arth-Goldau e giuv:nas report:ras da SRF Kids News. Tuttas e tuts èn d’accord: Igl è impurtant da cumbatter las fake news. «Sch’ins dumonda las scolaras ed ils scolars, san ellas ed els fitg bain tge che fake news èn e pertge ch’els pon esser privlus», di la scolasta Michelle Süess. «Ma sch’i sa tracta per exempel da metter en dumonda ideals da bellezza, vulan las scolaras ed ils scolars tuttina vesair ora sco ils models generads da l’intelligenza artifiziala. Ils uffants ristgan oz strusch pli da far sbagls.» Quai admetta er il giuven reporter Lars: «Mai stressescha quai fitg. Sche jau ves en l’internet persunas che han ina fatscha perfetga, pens jau: ‹Jau vi er avair ina fatscha sco quellas!›»

Rinforzar la fidanza en las medias

Divers studis mussan en il fratemp ch’ils giuvenils pon scuvrir meglier fake news che las generaziuns pli veglias. «Atgnamain essas vus noss exempels», ha ditg il cusseglier federal Albert Rösti als uffants preschents a la vernissascha. «Sch’insatgi sa raquintar insatge ad insatgi, alura plitost vus a nus che nus a vus.»

Tuttina datti anc bler d’emprender. «La generaziun giuvna ha ina gronda affinitad per las medias», conferma Bruno Arnold. «Ma la dumonda è gea: Co pon ins insumma verifitgar tge ch’è fake? Igl è grev da scuvrir quai.» L’exposiziun che sa drizza surtut a giuvenils dals stgalims secundars I e II duai porscher agids concrets a las visitadras ed als visitaders. «Ella mussa quant relevant ch’è il tema fake news: Pon ins sa fidar da las medias? Quant impurtant è in schurnalissem che lavura a moda seriusa? E betg il davos èsi er in’istorgia da la democrazia: Fake news, quai n’èn betg mo videos da giats sfalsifitgads, quai è era manipulaziun politica.» I saja perquai impurtant da sensibilisar gia ils uffants per la tematica, di Bruno Arnold. «Els ston enconuscher la marca da la SRG SSR per chapir ch’els pon sa fidar dad ella.»

«Tut è ‹wow›!»

Elena, Caitlin e Noelia, che visitan la vernissascha cun lur scolasta Michelle Süess, èn intgantadas da l’exposiziun. «Quels dal museum han sa dà fitg blera fadia», di Caitlin. «Nus n’avain anc betg tractà quest tema en scola, perquai è tut stà ‹wow› per mai! Il pli cool chat jau il teleprompter.» Las trais mattatschas han pir diesch onns e na sa movan anc betg en las medias socialas. Tuttina haja ella gia fatg experientschas cun fake news, di Noelia – simplamain en la vaira vita: «En scolina avev’jau ina bun’amia, ma insacura è quai ì dapart. En la quarta classa ha ella tuttenina raquintà a tuts che jau haja ditg nauschas chaussas ad ella. Quai m’ha fatg vegnir propi vilada.» I saja perquai impurtant d’infurmar ils umans davart il privel da fake news.

La scolasta Michelle Süess è da l’avis che l’exposiziun saja fitg impurtanta. «I dovra ina conscienza per il fatg ch’ins sto metter en dumonda permanentamain las infurmaziuns e ch’ins na po betg crair tut», di ella. L’exposiziun saja almain uschè impurtanta per ils creschids sco per ils giuvenils. «I dat blers umans en mia vegliadetgna che avessan nair basegn d’ina scolaziun da medias», di Süess. Il sulet che Michelle Süess deplorescha è la mancanza da temas davart l’intelligenza artifiziala en l’exposiziun. Per exempel tips co ch’ins po verifitgar cuntegns generads da l’IA. «En il center da l’exposiziun stattan qua dentant las novitads», agiunta ella immediat. «Quest focus fa senn – e tgi sa, forsa vegn l’exposiziun anc amplifitgada insacura.»

Noemi Harnickell, october 2025