La diversitad linguistica en il focus: Co ch'ina emna da barat rinforza l'attaschadadad naziunala

Durant la terza emna naziunala da barat èn s’inscuntrads il november passà pli che 4600 giuvenils da differentas regiuns linguisticas – tranter auter per l’emprima giada er emprendistas ed emprendists. Ultra da quai han moderatur:as da SRF e RTS danovamain midà per in di lur plaz da lavur. Il barat sur ils cunfins linguistics fa visibla la diversitad en Svizra e promova la coesiun.

Il barat da moderaturas e moderaturs ha gì premiera il 2023 en il rom da l’emprima emna naziunala da barat ed è vegnì repetì dapi lura mintg’onn. A chaschun da la terza ediziun il november 2025 han la moderatura da SRF Cornelia Boesch ed il moderatur da RTS Philippe Revaz barattà ils plazs da studio. L’emna da barat sezza vegn organisada da Movetia, l’agentura naziunala per barat e mobilitad. En il center da l’acziun stat l’inscunter da giuvenils cun giuvnas e giuvens da la medema vegliadetgna d’autras regiuns linguisticas. La SRG SSR sustegna l’emna da barat mintgamai sco partenaria da medias. La finamira è da render visibla la plurilinguitad e la diversitad e da promover la solidaritad.

Per l’emprima giada sa participeschan er emprendistas ed emprendists

La terza emna da barat il november 2025 è stada particulara gist per plirs motivs: Ultra da 4600 scolar:as che han pudì schlargiar lur orizont cun 40 purschidas sco excursiuns u lavuratoris, han participà a l’occurrenza per l’emprima giada era 34 emprendist:as. Las giuvnas ed ils giuvens en l’emprendissadi han profità da la schanza da far in praticum curt en in’autra regiun linguistica.

Ultra da quai ha la Fundaziun Oertli surdà l’emprim Premi naziunal dal barat. Cun quel èn vegnids undrads trais projects che promovan il barat en manaschis d’emprendissadi. Kathrin Müller, pledadra da medias da Movetia, spera uschia d’encuraschar ils manaschis da promover vinavant il barat linguistic. «Sch’ins fa quai ina giada, creesch’ins raits da contact ed ha ina firma partenaria.»

En ses pled d’avertura da l’emna da barat ha cusseglier federal Guy Parmelin accentuà l’impurtanza da la plurilinguitad e dal barat tranter las regiuns linguisticas. La diversitad linguistica saja ina da las pli grondas fermezzas da la Svizra: «Sche umans giuvens lavuran durant lur scolaziun en in auter territori linguistic, s’avran novs orizonts», ha ditg Parmelin. «Las giuvnas ed ils giuvens n’emprendan betg mo d’enconuscher novas metodas da lavurar, mabain vesan era co ch’ils umans pensan, communitgeschan e collavuran en differentas cuminanzas linguisticas e culturalas. Quai rinforza sper la cumpetenza professiunala era la confidenza en sasez, l’avertadad e la capacitad da lavurar en in team – caracteristicas ch’èn indispensablas en noss mund globalisà.»

Reunir la Svizra: cun umor e musica

Per l’emprima giada èn sa reunidas il 2025 era las redacziuns da comedy da RTS, RSI, RTR e SRF en il rom da l’emna da barat per in’acziun umoristica: Las cumediantas ed ils cumediants Gabriel Vetter, Blaise Bersinger, Michel Decurtins ed Ellis Cavallini dechantan en in video musical lur plan communabel da reunir la Svizra. «Senza il rumantsch na dessi gea naginas subvenziuns», hai per exempel num en ina strofa. «E quellas ans reuneschan la finala.» Ed ultra da quai, era quai in tratg communabel, emblidia la glieud en l’entira Svizra ils satgs da rument a la cassa.

Las redacziuns han stuì crear insatge che funcziuna per tut ils formats: per la televisiun, il radio e las medias socialas. I saja stà ina chaussa impussibla da vegnir perina davart ina furma umoristica, perquai saja naschida l’idea d’ina chanzun, declera la coordinatura dal project Simone Kerr. «Quai è ina disciplina che na fa tar nagin dals quatter artists part da sias cumpetenzas-clav.»

Per Kerr ha la chanzun ina gronda plivalur sociala. Ella funcziuna en tut las regiuns linguisticas, quai ch’è strusch pussaivel tar auters formats umoristics. «L’umor è ina chaussa culturala che na funcziuna betg mo tut auter en las differentas regiuns linguisticas, mabain sa lascha per il solit era strusch translatar», di ella. E Gabriel Vetter sincerescha ch’il project saja stà il curs da Duolingo il pli curt ed il pli effectiv ch’el haja frequentà ina giada.

«Belle initiative, merci»

A chaschun dal project da pilot il 2023 n’han dal reminent betg mo las moderaturas da la Tagesschau barattà lur plazs, mabain er ils teams en Chasa federala. Fanny Zürcher è sa colliada en la Tagesschau en directa cun ses collega Pierre Nebel che ha rapportà da la demissiun dal president dals verds Balthasar Glättli, e quai cun nunusitadamain blers gests per il public da la Svizra tudestga. A la dumonda, sche quai saja il courant normal tar RTS, ha Fanny Zürcher respundì lezza giada: «Nus exprimin tut cun in zichel dapli temperament, per uschè da dir in pau sco ina show da la saira. SRF percunter è per nus in pau steri e fitg structurà.»

Ella ed Andrea Vetsch han survegnì numerus resuns positivs per lur engaschi. Insatgi ha per exempel scrit en in e-mail ad Andrea Vetsch: «Ça représente totallement notre pays qui s’entend, partage et ce fait plaisir aussi des différences d’allocution des deux côtés de la sarine. Belle initiative, merci.»

Artitgel actualisà il november 2025, Noemi Harnickell